ARPA TOHUMU HAKKINDA BİLGİ

Arpa (Hordeum vulgare), buğdaydan sonra dünyada ve Türkiye’de en çok yetiştirilen, gerek hayvan beslemede gerekse endüstriyel alanda stratejik öneme sahip bir serin iklim tahılıdır. Kuraklığa, soğuğa ve topraktaki tuzluluğa karşı buğdaya göre daha dayanıklı olması, arpa tohumunu zorlu coğrafyalarda tarımsal üretimin vazgeçilmez bir unsuru haline getirir.

Arpa Tohumu Çeşitleri ve Kullanım Alanları

Arpa tohumları, başak yapısındaki tane dizilişine ve kullanım amacına göre temel olarak ikiye ayrılır:

• İki Sıralı Arpa Tohumları: Başakçıkların sağında ve solunda tek sıra tane bulunur. Taneleri daha iri, dolgun ve nişasta oranı yüksek, protein oranı ise düşüktür. Bu özellikleri nedeniyle ağırlıklı olarak maltlık (bira endüstrisi) ve kaliteli yem üretimi için tercih edilir.
• Altı Sıralı Arpa Tohumları: Başak üzerinde altı sıra tane yer alır. Taneleri iki sıralı arpaya göre daha küçük ve ince yapılıdır ancak protein oranı daha yüksektir. Yüksek protein içeriği sebebiyle çoğunlukla yemlik arpa olarak büyükbaş, küçükbaş ve kanatlı hayvan rasyonlarında kullanılır.

Ayrıca ekim zamanına göre Kışlık (Güzlük) ve Yazlık çeşitler bulunmaktadır. Kışlık çeşitler soğuğa karşı oldukça dayanıklıyken, yazlık çeşitler gelişme periyodu daha kısa olan türlerdir.

Toprak Hazırlığı ve Ekim Zamanı

Arpa tohumu toprak isteği bakımından çok seçici olmamakla birlikte, tınlı, killi-tınlı ve organik maddece zengin topraklarda yüksek verim verir.

• Toprak Hazırlığı: Yazlık ürün harmanından sonra toprak derin işlenir. Ekim öncesinde ikincil toprak işleme aletleriyle (tırmık, gobledisk) tohum yatağı kabartılır ve düzlenir.
• Ekim Zamanı: Bölgelere göre değişmekle birlikte kışlık ekimler için en uygun dönem Ekim ve Kasım aylarıdır. Yazlık ekimler ise kışı sert geçen yüksek rakımlı bölgelerde Şubat sonu - Nisan başı arasında yapılır.
• Tohum Miktarı ve Derinliği: Dekara (dönüme) ortalama 18 – 22 kg tohum kullanılır. Tohumlar toprağın nem durumuna göre 4 – 6 cm derinliğe mibzer ile ekilmelidir.

Gübreleme, Sulama ve Bakım

• Gübreleme: Ekimle birlikte dekara ortalama 10–12 kg civarında kompoze gübre (DAP veya 20-20-0) taban gübresi olarak verilir. İlkbaharda kardeşlenme ve sapa kalkma döneminde ise azotlu gübreler (Üre veya Amonyum Nitrat) üst gübre olarak uygulanır. Maltlık arpalarda protein oranının yükselmemesi için azot miktarı dengeli tutulmalıdır.
• Sulama: Arpa, kurak koşullara oldukça dayanıklıdır. Genellikle kıraç arazilerde yetiştirilse de yağışın yetersiz olduğu yıllarda sapa kalkma ve süt olum dönemlerinde yapılacak 1-2 sulama verimi ciddi oranda artırır.
• Yabancı Ot ve Hastalık Mücadelesi: Erken dönemde geniş ve dar yapraklı yabancı otlara karşı ruhsatlı herbisitler kullanılmalıdır. Yaprak lekesi ve külleme gibi mantari hastalıklara karşı ise tohum ekim öncesinde mutlaka ilaçlanmalı (tohum İlaçlaması), gerekirse vejetasyon döneminde fungisit uygulanmalıdır.

Hasat ve Depolama

Arpa, buğdaya göre yaklaşık 10-15 gün daha erken olgunlaşır. Tanelerdeki nem oranı %13-14 seviyesine düştüğünde biçerdöver ile hasat edilir. Hasat edilen ürünün depolanacağı alanların rutubetsiz, serin ve havalandırılabilir olması, kızışma ve zararlı böcek oluşumunu engellemek açısından hayati önem taşır.